کمپرسور سردخانه در هر سردخانهای چه کوچک و فروشگاهی باشد و چه صنعتی و بزرگ اگر درست انتخاب نشود یا متناسب با کاربری آن نباشد، نهتنها مصرف انرژی بالا میرود، بلکه دمای مطلوب هم بهدرستی حفظ نمیشود.
بسیاری از مشکلات رایج سردخانهها مانند یخزدگی، افت سرمایش یا استهلاک زود هنگام تجهیزات به طور مستقیم به انتخاب نادرست کمپرسور برمیگردد. به همین دلیل باید قبل از خرید یا طراحی سیستم سرمایشی شناخت دقیقی از عملکرد، کاربردها و انواع کمپرسور سردخانه داشته باشید. در این مطلب از یارا کمپرسور با انواع کمپرسور سردخانه و اینکه کدام کمپرسور برای سردخانه شما مناسب است راهنمایی خواهیم کرد.
نقش کمپرسور هوا در سردخانه
کمپرسور در سردخانه وظیفه فشردهسازی گاز مبرد و به جریان انداختن آن در سیکل تبرید را بر عهده دارد. به زبان ساده اگر کمپرسور نباشد، سرمایی هم تولید نمیشود. کمپرسور سردخانه با مکش گاز مبرد از اواپراتور و افزایش فشار و دمای آن، شرایط لازم برای تقطیر در کندانسور را فراهم میکند.
در این فرآیند، عملکرد کمپرسور شباهتهایی با کمپرسور باد دارد، اما تفاوت اصلی این دو مدل در نوع سیال، دقت عملکرد و حساسیت سیستم است. کمپرسورهای سردخانه باید بتوانند بهصورت مداوم و در شرایط سخت کاری، دمای پایدار ایجاد کنند، موضوعی که در سردخانههای زیر صفر اهمیت زیادی دارد.
از طرف دیگر ظرفیت و توان کمپرسور هوا در سردخانه بهطور مستقیم بر میزان مصرف انرژی مجموعه تاثیر میگذارد. اگر کمپرسور را بیش از حد ظرفیت انتخاب کنید، مصرف برق افزایش پیدا میکند و اگر ضعیفتر از نیاز سیستم باشد، دمای سردخانه به حد مطلوب نمیرسد. به همین دلیل در طراحی سردخانه، محاسبه بار برودتی و انتخاب دقیق کمپرسور از مراحل مهم بهشمار میرود.
نکته مهم دیگر نقش کمپرسور در یکنواختی توزیع سرما است. عملکرد پایدار کمپرسور باعث میشود تا مبرد بهصورت منظم در کل سیکل گردش داشته باشد و اختلاف دمایی در نقاط مختلف سردخانه ایجاد نشود. این موضوع بهخصوص در نگهداری مواد غذایی و دارویی اهمیت زیادی دارد، زیرا نوسان دما میتواند کیفیت محصولات را بهطور مستقیم تحت تاثیر قرار دهد.
کاربردهای موتور سردخانه در صنایع مختلف
کاربرد کمپرسور سردخانه تنها به نگهداری مواد غذایی محدود نمیشود، بلکه این تجهیزات در صنایع مختلف نقش مهمی دارند و هر صنعت با توجه به نیاز خود، نوع خاصی از کمپرسور را انتخاب میکند. در صنایع غذایی از کمپرسورهای سردخانه برای نگهداری گوشت، مرغ، ماهی، لبنیات، میوه و سبزیجات استفاده میکنند.
در این حوزه پایداری دما و رطوبت اهمیت زیادی دارد. در صنایع دارویی کوچکترین نوسان دما میتواند مواد حساس را از بین ببرد. به همین دلیل از کمپرسورهای دقیقتر با کنترل بالا استفاده میکنند. در سردخانههای صنعتی و لجستیکی، حجم بالا و کارکرد ۲۴ ساعته مطرح است و کمپرسور باید توان و دوام بالایی داشته باشد. حتی در صنایع شیمیایی و آزمایشگاهی نیز از سیستمهای مبتنی بر کمپرسور سردخانه برای نگهداری مواد خاص استفاده میکنند.
انواع کمپرسور سردخانه
کمپرسورها از نظر نوع عملکرد، شرایط کاری و نوع مبرد به دستههای مختلفی تقسیم میشوند. شناخت این دستهبندیها به شما کمک میکند تا انتخاب دقیقتری داشته باشید:
کمپرسور سردخانه زیر صفر
در سردخانههای زیر صفر، شرایط کاری بسیار سختتر از سردخانههای بالای صفر است. کمپرسور سردخانه در این شرایط باید توانایی کار در دماهای بسیار پایین را داشته باشد، بدون اینکه راندمان آن افت کند. معمولا برای این کاربردها از کمپرسورهایی با قدرت بالا، روغن مناسب و سیستم خنککاری قوی استفاده میشود. انتخاب اشتباه در این بخش میتواند باعث یخزدگی مسیر روغن یا آسیب دیدن قطعات داخلی شود.
کمپرسور سردخانه آمونیاکی
کمپرسورهای آمونیاکی بیشتر در سردخانههای بزرگ صنعتی کاربرد دارند. آمونیاک بهعنوان مبرد، راندمان بسیار بالایی دارد، اما استفاده از آن به طراحی دقیق و رعایت استانداردهای ایمنی نیاز دارد. در این نوع سردخانهها، کمپرسور باید مقاومت بالا و قابلیت کار مداوم را داشته باشد. بسیاری از سردخانههای قدیمی و بزرگ هنوز هم از سیستمهای آمونیاکی و به خصوص کمپرسور اسکرو آمونیاکی استفاده میکنند؛ زیرا از نظر مصرف انرژی مقرونبه صرفه هستند.
کدام کمپرسورها برای سردخانه مناسب است؟
انتخاب کمپرسور مناسب به عوامل متعددی بستگی دارد. از جمله آنها میتوان به ظرفیت سردخانه، دمای کاری، نوع محصول و میزان کارکرد روزانه اشاره کرد. در ادامه به رایجترین گزینهها اشاره میکنیم:
کمپرسور پیستونی سردخانه
کمپرسور پیستونی یکی از قدیمیترین و پرکاربردترین مدلها در سیستمهای سرمایشی است. این نوع کمپرسور برای سردخانههای کوچک و متوسط بسیار مناسب بوده و تعمیر و نگهداری نسبتا سادهای دارد. در بسیاری از پروژهها استفاده از کمپرسور پیستونی به دلیل دسترسی راحت به قطعات و هزینه کمتر، انتخاب منطقی محسوب میشود.
کمپرسور اسکرال برای سردخانه
کمپرسورهای اسکرال معمولا در سردخانههای کوچک، فروشگاهی و سیستمهایی با ظرفیت محدود استفاده میشوند. این کمپرسورها صدای کمتری دارند و راندمان آنها در بارهای جزئی بالاتر است. البته برای سردخانههای بزرگ یا زیر صفر شدید، معمولا انتخاب اول نیستند.
کمپرسور اسکرو برای سردخانه
در سردخانههای صنعتی و بزرگ، کمپرسور اسکرو انتخابی حرفهای محسوب میشود. این کمپرسورها توان بالا، کارکرد پیوسته و عمر طولانی دارند. کمپرسور اسکرو در پروژههایی که بار سرمایشی ثابت و طولانی مدت دارند، بسیار پرکاربرد بوده و از نظر مصرف انرژی نیز بهصرفهتر است.
انواع کمپرسور سردخانه بر اساس ساختمان و نوع مبرد
علاوه بر نوع عملکرد، کمپرسورها از نظر ساختار بدنه و نحوه اتصال موتور نیز به دستههای مختلفی تقسیم میشوند که عبارتند از:
کمپرسور هرمتیک
در کمپرسورهای هرمتیک، موتور و کمپرسور در یک پوسته کاملا بسته قرار دارند. این مدلها معمولا در ظرفیتهای پایینتر استفاده میشوند و نشتی مبرد در آنها کمتر است. کمپرسور هرمتریک (هرمتیک) به دلیل صدای کم و هزینه مناسبی که دارد در برخی سردخانههای کوچک مورد استفاده قرار میگیرد.
این کمپرسورها از نظر نگهداری به سرویس کمتری نیاز دارند زیرا اجزای داخلی آنها در معرض آلودگی محیطی قرار نمیگیرند. همین موضوع طول عمر قطعات داخلی را افزایش میدهد. البته در صورت بروز خرابی جدی، معمولا تعمیر آنها به هزینه زیادی نیاز دارد که در بیشتر مواقع باید دستگاه را به طور کامل تعویض کنید. به همین دلیل انتخاب صحیح ظرفیت در زمان خرید اهمیت زیادی دارد.
کمپرسور سمی هرمتیک
این نوع کمپرسورها نسبت به هرمتیک به راحتی قابل تعمیر است. موتور و کمپرسور در یک پوسته مشترک هستند اما قابلیت باز شدن و سرویس دارند. برای سردخانههای متوسط، این گزینه تعادل خوبی بین قیمت و قابلیت تعمیر ایجاد میکند.
از نظر عملکرد نیز سمی هرمتیکها راندمان مناسبی ارائه میدهند و در پروژههایی که به کارکرد مداوم اما با ظرفیت متوسط نیاز دارند، انتخاب اقتصادی محسوب میشوند. همچنین دسترسی به قطعات داخلی باعث میشود تا هزینههای نگهداری در بلند مدت کاهش پیدا کند. به همین دلیل در بسیاری از سردخانههای فروشگاهی و نیمه صنعتی، این مدل کاربرد گستردهای دارد.
کمپرسور باز
کمپرسورهای باز معمولا در سردخانههای بزرگ و صنعتی کاربرد دارند. موتور و کمپرسور بهصورت جداگانه نصب میشوند و این موضوع انعطافپذیری بیشتری در طراحی ایجاد میکند. البته نگهداری و تنظیم آنها به تخصص بالاتری نیاز دارد. مزیت اصلی این ساختار، توان بالا و امکان استفاده در ظرفیتهای بسیار سنگین است.
همچنین در صورت خرابی هر بخش، میتوان همان قسمت را تعمیر یا تعویض کرد بدون اینکه کل سیستم از مدار خارج شود. با این حال به دلیل وجود اتصالات بیشتر، احتمال نشتی مبرد و نیاز به سرویس دورهای دقیقتر نیز در این مدلها بالاتر است و باید توسط تکنسینهای متخصص انجام شود.
هنگام خرید کمپرسور سردخانه به چه نکاتی توجه کنیم؟
انتخاب درست کمپرسور سردخانه فقط به برند یا قیمت محدود نمیشود. برخی مواقع دیده شده یک کمپرسور قدرتمند خریداری شده اما بهدلیل عدم تطابق با شرایط پروژه، راندمان لازم را نداشته است. برای اینکه چنین مشکلی پیش نیاید باید چند فاکتور مهم را بهطور همزمان بررسی کنید.
اولین نکته ظرفیت سرمایشی مورد نیاز است. حجم سردخانه، نوع محصول، میزان ورود و خروج کالا و حتی دفعات باز و بسته شدن درب، همگی بر روی ظرفیت موردنیاز تاثیر میگذارند. اگر کمپرسور کوچکتر از نیاز شما باشد، مدام تحت فشار کار میکند و سریعتر دچار استهلاک خواهد شد. از طرف دیگر اگر ظرفیت کمپرسور بیش از حد نیاز باشد باعث افزایش مصرف برق خواهد شد.
نکته دوم دمای کاری سردخانه است. کمپرسور سردخانه زیر صفر با بالای صفر تفاوت دارد. از اینرو باید متناسب با بازه دمایی انتخاب کنید. برای مثال کمپرسور مورد نیاز برای نگهداری بستنی یا گوشت منجمد با کمپرسور نگهداری میوه و سبزیجات متفاوت است. سومین عامل نوع مبرد مصرفی بوده برخی کمپرسورها با گازهای خاصی سازگارتر هستند. در سیستمهای صنعتی ممکن است از آمونیاک استفاده شود، در حالیکه سردخانههای فروشگاهی بیشتر با مبردهای فریونی کار میکنند.
بررسی عملی انتخاب کمپرسور در پروژهها
در پروژههای واقعی، انتخاب کمپرسور فقط تئوری نیست. برای مثال در یک سردخانه نگهداری میوه با ظرفیت متوسط، استفاده از کمپرسور پیستونی بهصرفه و کافی است. اما در یک سردخانه صنعتی گوشت، معمولا به سراغ کمپرسور اسکرو یا سیستمهای آمونیاکی میروند. در برخی پروژهها حتی از چند نوع کمپرسور بهصورت همزمان استفاده میشود تا در ساعات اوج مصرف، همه فعال باشند و در ساعات کمبار، بخشی از سیستم خاموش شود. این کار عمر تجهیزات را افزایش و مصرف انرژی را کاهش میدهد.
تفاوت کمپرسورهای سردخانه با سیستمهای سرمایشی دیگر
شاید این سؤال برای شما پیش بیاید که تفاوت کمپرسور سردخانه با سایر کمپرسورها مانند کمپرسور باد یا سیستمهای تهویه مطبوع چیست؟ در واقع تفاوت اصلی در نوع کارکرد مداوم و شرایط بار سرمایشی است. سردخانهها باید ۲۴ ساعته و بدون نوسان دمایی کار کنند، در حالی که سیستمهای تهویه مطبوع چنین فشاری را تحمل نمیکنند. همچنین طراحی داخلی، نوع روغن، سیستم خنککاری و حتی آلیاژ قطعات در کمپرسورهای سردخانهای مقاومتر و صنعتیتر است.
جمع بندی
در یک نگاه کلی میتوان گفت مهمترین عامل در عملکرد صحیح هر سردخانه، انتخاب درست کمپرسور سردخانه است. بهطوری که نوع مبرد و دمای کاری، ظرفیت، مصرف انرژی و شرایط نگهداری، همگی در این انتخاب نقش دارند. اگر کمپرسور را متناسب با پروژه انتخاب کنید، دمای پایدارتر خواهید داشت و مصرف انرژی کاهش مییابد.
همچنین استهلاک تجهیزات به حداقل میرسد. از طرف دیگر هزینههای تعمیرات کمتر میشوند. اما انتخاب اشتباه، دقیقا نتیجه برعکس خواهد داشت. اگر برای انتخاب کمپرسور مناسب سردخانه خود به مشاوره تخصصی نیاز دارید، کارشناسان یارا کمپرسور آمادهاند تا با بررسی دقیق شرایط پروژه شما، بهترین و بهصرفهترین گزینه را پیشنهاد دهند.
سوالات متداول
کمپرسور سردخانه چه وظیفهای دارد؟
وظیفه اصلی آن فشردهسازی گاز مبرد و به جریان انداختن سیکل تبرید برای تولید سرما است.
برای سردخانه زیر صفر چه کمپرسوری مناسبتر است؟
معمولا کمپرسورهای پیستونی قوی، اسکرو یا آمونیاکی با توجه به ظرفیت پروژه انتخاب مناسبی هستند.
آیا مصرف برق کمپرسور سردخانه زیاد است؟
بله، اما انتخاب مدل راندمان بالا و طراحی اصولی سیستم میتواند مصرف انرژی را کاهش دهد.
هر چند وقت یکبار باید کمپرسور سرویس دورهای شود؟
با توجه به میزان کارکرد، توصیه میکنیم سرویسهای دورهای را بهطور فصلی یا شش ماهه انجام دهید
عمر مفید کمپرسور سردخانه چقدر است؟
در صورت نگهداری صحیح بین ۸ تا ۱۵ سال (و حتی بیشتر) میتواند، عمر کند.
یارا کمپرسور | کیفیت دستور کار ماست