پالایشگاهها از جمله صنایع کلیدی و استراتژیک هر کشوری به شمار میروند که عملکرد آنها به تجهیزات متنوع و پیچیدهای وابسته است. در میان این تجهیزات، کمپرسورها جایگاه ویژهای دارند و نقشی حیاتی در فرآیندهای پالایشگاهی ایفا میکنند. وجود کمپرسور مناسب میتواند بهرهوری سیستم را افزایش دهد و نبود آن یا انتخاب نادرست، اختلالهای جدی در روند تولید ایجاد میکند.
به همین دلیل، در پالایشگاهها از انواع کمپرسورهای پالایشگاهی استفاده میشود؛ هر کدام با طراحی و ویژگیهای فنی خاص خود، وظایف متفاوتی را بر عهده دارند و پاسخگوی نیازهای گوناگون در واحدهای پالایش نفت و گاز هستند.
کاربرد کمپرسور باد در صنعت نفت و پالایشگاه
پالایشگاهها بدون کمپرسور عملاً نمیتوانند کار کنند. خیلی از واکنشها و فرآیندهای شیمیایی برای اینکه انجام شوند به فشار بالا و جریان مداوم هوا یا گاز نیاز دارند. اینجاست که کمپرسورهای پالایشگاهی وارد عمل میشوند و در بخشهای مختلف صنعت نفت و گاز نقش حیاتی پیدا میکنند. در ادامه به چند کاربرد مهم آنها اشاره میکنیم:
تولید هیدروژن
هیدروژن سوخت آینده است و در پالایشگاهها هم کاربرد زیادی دارد. برای تولید هیدروژن از روشهایی مثل ریفرمینگ یا الکترولیز استفاده میشود. اما نکته مهم اینجاست که هیدروژن باید با فشار بالا جابهجا شود و این کار فقط با کمک کمپرسور امکانپذیر است. معمولاً از کمپرسورهای پیستونی استفاده میشود چون میتوانند فشار لازم را بهخوبی تأمین کنند.
هیدروتریتینگ
در این فرآیند، ناخالصیهایی مثل گوگرد و اکسیژن از نفت جدا میشوند تا سوخت نهایی کیفیت بیشتری داشته باشد. اگر کمپرسور نباشد، واکنشهای شیمیایی این بخش به درستی پیش نمیروند.
هیدروکراکینگ
هیدروکراکینگ یکی از مهمترین بخشهای پالایشگاه است. در اینجا نفت سنگین به سوختهای سبکتر مثل دیزل و نفت سفید تبدیل میشود. این فرآیند به فشار خیلی زیادی نیاز دارد (بیش از ۱۰۰ بار) و به همین خاطر دوباره کمپرسورهای پیستونی صنعتی وارد میدان میشوند.
ککسازی
ککسازی فرآیندی است که نفت خام را به گاز و کک نفتی تبدیل میکند. برای اینکه این کار بدون آلودگی انجام شود، باید از کمپرسورهای بدون روغن استفاده شود. نبود روغن در سیستم باعث میشود گاز خالصتر باشد و کیفیت کار بالاتر برود.
گوگردزدایی
سوختی که گوگرد زیادی داشته باشد، هم برای محیط زیست و هم برای انسانها مضر است. به همین دلیل پالایشگاهها با کمک کمپرسورها فرآیند گوگردزدایی را انجام میدهند. نتیجه این کار تولید سوختی تمیزتر و کاهش پدیدههایی مثل باران اسیدی است.
- گوگردزدایی آبی: گوگرد را از نفت و گاز جدا میکند.
- گوگردزدایی دودکش: کمک میکند گازهای خروجی نیروگاهها و صنایع آلاینده نباشند.
ریفرمینگ کاتالیزوری
در این بخش، سوختهای با اکتان بالا تولید میشوند. کمپرسور در اینجا هم فشار لازم برای واکنشها را تأمین میکند. محصول جانبی این فرآیند هیدروژن است که دوباره در بخشهای دیگر پالایشگاه استفاده میشود.
کراکینگ کاتالیستی مایع
این فرآیند برای سبکتر کردن نفت خام به کار میرود. کمپرسورها تضمین میکنند که فشار همیشه ثابت بماند تا فرآیند با راندمان بالا ادامه پیدا کند.
بازیابی گاز مشعل
گازهایی که در مشعلها میسوزند، اگر جمعآوری شوند دوباره میتوانند وارد چرخه تولید شوند. این کار با کمک کمپرسورها انجام میشود و هم به اقتصاد پالایشگاه کمک میکند، هم از آلودگی محیط زیست جلوگیری میکند.
ریفرمینگ با بخار آب
یکی از روشهای مهم تولید گاز سنتز است که در صنایع شیمیایی و کشاورزی کاربرد دارد. کمپرسورها در این بخش فشار بخار آب و گاز را کنترل میکنند تا واکنشها درست پیش بروند.
همونطور که میبینید، تقریباً در همه مراحل اصلی پالایشگاه ردپای کمپرسورها وجود دارد. به همین دلیل انتخاب درست و نگهداری اصولی از آنها، مستقیم روی کیفیت و ایمنی کل پالایشگاه تأثیر میگذارد.
انواع کمپرسورهای پالایشگاهی
بعد از بررسی کاربرد کمپرسورها در فرآیندهای مختلف، حالا وقت آن است که نگاهی به انواع کمپرسورهای پالایشگاهی بیندازیم. انتخاب نوع کمپرسور به عواملی مثل نوع گاز، فشار مورد نیاز، ظرفیت عملیاتی و هزینههای نگهداری بستگی دارد. چهار مدل اصلی کمپرسور که بیشتر در پالایشگاهها استفاده میشوند عبارتاند از:
کمپرسور رفت و برگشتی (پیستونی)
کمپرسور پیستونی یکی از قدیمیترین و در عین حال قابل اعتمادترین مدلهای مورد استفاده در پالایشگاههاست. این دستگاهها با مکانیزم ساده حرکت پیستون در داخل سیلندر، گاز را فشرده میکنند. نتیجه این کار راندمان بسیار بالا (۸۰ تا ۹۰ درصد) است که باعث شده هنوز هم در بسیاری از صنایع نفت و گاز جایگاه اول را از نظر تعداد استفاده داشته باشند. نخست به سراغ مزایای این کمپرسور در صنایع پالایشگاهی میرویم:

- راندمان بالا و قدرت زیاد
- مناسب برای فشارهای کاری بسیار بالا
- قابلیت استفاده در انواع فرآیندهای پالایشگاهی مثل تولید هیدروژن یا هیدروکراکینگ
علاوه بر مزایای گفته شده، این نوع کمپرسور باد، معایبی نیز به همراه دارد:
- ابعاد بزرگ و وزن زیاد
- هزینه خرید و نگهداری بالاتر
- نیاز به سرویس منظم برای عملکرد مطمئن
با وجود این محدودیتها، همچنان بسیاری از پالایشگاهها برای کاربردهای حیاتی به سراغ این مدل میروند.
کمپرسور سانتریفیوژ
کمپرسور سانتریفیوژ از دسته کمپرسورهای دینامیکی است و بر اساس نیروی گریز از مرکز کار میکند. این مدل برای جابهجایی حجمهای بسیار بالا ایدهآل است و به همین دلیل در بسیاری از پالایشگاهها بعد از پیستونیها بیشترین کاربرد را دارد. مزایای استفاده از کمپرسور سانتریفیوژ به شرح زیر است:

- مناسب برای ظرفیتهای بالا (۱,۷۰۰ تا ۳۴۰,۰۰۰ متر مکعب در ساعت)
- بدون آلودگی روغن در گاز خروجی
- هزینه تعمیرات و نگهداری کمتر از کمپرسورهای رفت و برگشتی
البته در کنار مزایا، این نوع کمپرسور بدون ایراد هم نیست؛ در ادامه به سراغ معایب آن میرویم:
- راندمان پایینتر نسبت به کمپرسور پیستونی (۶۸ تا ۷۶ درصد)
- عملکرد ضعیفتر در فشارهای خیلی بالا
کمپرسور اسکرو
کمپرسور اسکرو یکی از محبوبترین انتخابها برای فرآیندهایی است که نیاز به جریان یکنواخت و مداوم دارند. این دستگاهها با استفاده از دو روتور مارپیچ، هوا یا گاز را فشرده میکنند و به دلیل طراحی خاص خود، صدای کمتری تولید میکنند و طول عمر بالایی دارند. در ادامه، مزایای کمپرسور اسکرو را بررسی میکنیم:

- تولید مداوم و یکنواخت هوا یا گاز فشرده
- صدای کمتر و عملکرد روانتر نسبت به پیستونی
- نگهداری آسانتر و دوام بالاتر
کمپرسور اسکرو در صنایع مختلف کاربرد دارد؛ از جمله در فرآیندهای هیدروتریتینگ که نقش مهمی در بهبود کیفیت فرآوردههای نفتی دارند، همچنین در ریفرمینگ کاتالیزوری که یکی از مراحل کلیدی در تولید بنزین با عدد اکتان بالاست. افزون بر این، در بخشهایی که نیاز به تأمین پایدار فشار دارند نیز استفاده از این کمپرسور اهمیت ویژهای پیدا میکند، چرا که عملکرد مطمئن و پیوسته آن تضمین کننده بهرهوری سیستم خواهد بود.
کمپرسور گاز
در بسیاری از فرآیندهای پالایشگاهی، تنها هوای فشرده کافی نیست؛ باید گازهای مختلف هم فشرده شوند. در این شرایط از کمپرسورهای گاز استفاده میشود. این کمپرسورها مشابه کمپرسورهای هوا کار میکنند اما برای تحمل شرایط خاص گازهای مختلف طراحی شدهاند. کاربردهای اصلی کمپرسور گاز در پالایشگاه به شرح زیر است:

- تصفیه با هیدروژن
- فرآیندهای هیدروکراکینگ
- ریفرمینگ کاتالیزوری
- گوگردزدایی بنزین و گازوئیل
نکاتی برای خرید انواع کمپرسورهای پالایشگاهی
برای خرید کمپرسورهای پالایشگاهی، اولین قدم مراجعه به یک تأمین کننده معتبر است. انتخاب مجموعه قابل اعتماد به شما این اطمینان را میدهد که محصول خریداری شده اصل بوده و همراه با گارانتی و خدمات پس از فروش عرضه میشود.
یارا کمپرسور سالهاست که بهعنوان یکی از مراکز تخصصی تأمین تجهیزات هوای فشرده و کمپرسور در ایران فعالیت میکند و محصولات خود را با ضمانت اصالت کالا در اختیار صنایع مختلف قرار میدهد. پیش از خرید، بهتر است نیاز خود را به طور دقیق مشخص کنید:
1- چه فرآیندی در پالایشگاه قرار است با کمپرسور پشتیبانی شود؟
2- فشار و حجم هوای مورد نیاز چقدر است؟
3- آیا به کمپرسور قوی احتیاج دارید یا مدلهای سبکتر هم جوابگو هستند؟
4- ظرفیت مخزن و نوع منبع تغذیه چقدر اهمیت دارد؟
انتخاب برند مناسب در خرید انواع کمپرسورهای پالایشگاهی
در بازار تجهیزات هوای فشرده برندهای مختلفی وجود دارند، اما چیزی که اهمیت دارد کیفیت و خدمات پس از فروش است. یارا کمپرسور علاوه بر عرضه کمپرسورهای اسکرو، پیستونی و تجهیزات جانبی، با ارائه مشاوره تخصصی و پشتیبانی فنی، به صنایع نفت، گاز و پتروشیمی کمک میکند تا دستگاهی انتخاب کنند که با نیازشان همخوانی کامل داشته باشد.
سخن پایانی
در این مقاله با کاربرد و انواع کمپرسور آشنا شدیم و دیدیم که هر مدل مزایا و محدودیتهای خودش را دارد. اگر قصد خرید کمپرسور برای واحد صنعتی یا پالایشگاهی خود را دارید، حتماً قبل از هر تصمیمی نیازهای واقعی مجموعهتان را بررسی کنید و از مشاوره کارشناسان مطمئن استفاده کنید.
مجموعه یارا کمپرسور با تجربه سالها فعالیت در این حوزه، آماده است تا همراه شما در انتخاب و تأمین بهترین تجهیزات باشد. برای دریافت مشاوره یا مشاهده محصولات میتوانید همین حالا به وبسایت یارا کمپرسور سر بزنید یا با کارشناسان فروش تماس بگیرید.
سوالات متداول
کدام نوع کمپرسور برای پالایشگاه مناسبتر است؟
این بستگی به کار شما دارد. اگر به دنبال فشار خیلی بالا هستید، معمولاً کمپرسورهای پیستونی بهتر جواب میدهند. اگر نیاز به کار مداوم و جریان ثابت داشته باشید، کمپرسور اسکرو گزینه مناسبی است. برای حجمهای خیلی زیاد هم معمولاً سراغ کمپرسور سانتریفیوژ میروند.
کمپرسورها معمولاً چند سال عمر میکنند؟
اگر درست نگهداری شوند و سرویس دورهای انجام بدهید، بهطور متوسط بین ۱۰ تا ۱۵ سال کارایی دارند. خیلی وقتها با قطعات اصلی و روغن استاندارد میشود عمر دستگاه رو بیشتر هم کرد.
فرق کمپرسور اسکرو با پیستونی چیست؟
کمپرسور پیستونی قدرت بالا و برای فشار زیاد مناسب است، اما معمولاً پر سر و صدا و هزینه نگهداری هم بالاتری دارد. در عوض اسکرو نرمتر کار میکند، صدای کمتری دارد و برای کار مداوم عالی است. برای اطلاعات بیشتر میتوانید مقاله “تفاوت کمپرسور اسکرو و پیستونی” را مطالعه کنید.
نحوه سفارش انواع کمپرسورهای پالایشگاهی از یارا کمپرسور چگونه است؟
شرکت یارا کمپرسور نمایندگی فروش انواع کمپرسورها در تهران است و فروش به سایر شهرهای ایران را نیز پوشش میدهد. محصول انتخابی شما با پلمپ اصلی کارخانه و در کارتن استاندارد بسته بندی شده و در تهران توسط پیک و در دیگر شهرها از طریق باربری، در سریعترین زمان ممکن ارسال خواهد شد. همچنین برای مشتریان عزیزی که قصد خرید حضوری دارند، این امکان فراهم شده است تا با مراجعه به دفتر یارا کمپرسور، دستگاه مورد نظر خود را از نزدیک مشاهده
کنند و پس از انجام تست کامل، آن را تحویل بگیرند.
یارا کمپرسور | کیفیت دستور کار ماست